تفکر-سیستمی

ما آدم‌ها افکار، عقاید و مدل‌های ذهنی مختلفی داریم. هر کسی از یه جا به دنیا نگاه می‌کنه و بر اساس همون نگاه، فکر می‌کنه، قضاوت می‌کنه و موضع می‌گیره. ولی به نظرم یه چارچوب ذهنی رایج وجود داره که می‌شه با اون خیلی از افکار و نظرات رو بهتر تحلیل کرد. من به این چارچوب می‌گم پیاز تفکر. افکار و عقاید مختلف هم مثل یه پیاز می‌مونن: یه مرکز دارن، و لایه‌هایی که تا پوست پیاز کشیده شدن. اسمش رو گذاشتم پیاز، چون پیاز هم مثل تفکر، لایه‌لایه‌ست — از یه هسته‌ی مرکزی شروع می‌شه و لایه‌های بیرونی، هر چی دورتر می‌شن، نازک‌تر و شکننده‌تر. تازه، پیاز اگه لایه‌هاش رو بکنی، دیگه پیاز نیست. تفکر هم همین‌طوره: بدون هسته، فقط یه سری لایه‌ی بی‌ربطه. ...

توی تفکر سیستمی یک بحث داریم به نام پیچیدگی بیش از حد یا Overcomplexity. تفکر سیستمی ذاتاً با پیچیدگی کار داره ولی گاهی اوقات ما به آن سطح از پیچیدگی که استفاده می‌کنیم نیاز نداریم و با مدل‌های ساده‌تر هم میشه به دقت و نتیجه مطلوب رسید. پس ما باید میان مدل و هدفمون تناسب داشته باشیم. دو تا مثال می‌زنم که بهتر جا بیفته: ۱. مثال فیزیک کلاسیک و فیزیک جدید ما توی فیزیک کلاسیک قوانینی داریم که خیلی جامع و دقیق نیستن ولی توی اکثر کاربردها و نیازهای روزمره و حتی حرفه‌ای ما کافی هستن و دقت لازم رو به ما میدن. ...